Ai sẽ định hình tương lai của giáo dục đại học

Trong nhiều thế kỷ, giáo dục đại học được định hình chủ yếu bởi các cơ sở cấp văn bằng. Trường đại học vừa là nơi đào tạo, vừa là chủ thể đánh giá và cấp chứng nhận cuối cùng cho người học. Mô hình này từng phù hợp trong bối cảnh giáo dục mang tính địa phương, ít dịch chuyển và tương đối đồng nhất. Tuy nhiên, khi giáo dục đại học bước vào kỷ nguyên số và toàn cầu hoá, vai trò “độc quyền” này đang dần được đặt lại câu hỏi.

Tương lai của giáo dục đại học không còn chỉ xoay quanh câu hỏi ai cấp bằng, mà là ai có khả năng đánh giá và công nhận kết quả học tập một cách đáng tin cậy.

Từ trung tâm cấp bằng sang hệ sinh thái công nhận

Sự phát triển của giáo dục đại học số đang thúc đẩy một sự chuyển dịch quan trọng: từ mô hình trung tâm cấp bằng sang hệ sinh thái công nhận học thuật. Trong hệ sinh thái này, nhiều chủ thể cùng tham gia vào chu trình giáo dục:
– hệ thống đào tạo tổ chức quá trình học tập,
– các cơ chế đánh giá xác thực năng lực,
– và các đại học hoặc tổ chức có thẩm quyền thực hiện công nhận.

Sự phân vai này không làm suy yếu vai trò của đại học, mà ngược lại, giúp các đại học tập trung vào thẩm quyền cốt lõi của mình: đưa ra quyết định công nhận dựa trên căn cứ học thuật rõ ràng.

Công nghệ không định hình tương lai nếu thiếu học thuật

Công nghệ thường được nhắc đến như yếu tố then chốt của giáo dục đại học số. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không phải yếu tố định hình tương lai nếu thiếu nền tảng học thuật phù hợp. Nền tảng thực sự nằm ở khả năng:
– mô tả rõ ràng chuẩn đầu ra học tập,
– đánh giá năng lực một cách nhất quán và có thể xác thực,
– và tạo điều kiện cho công nhận minh bạch trong nhiều bối cảnh.

Nếu không có những yếu tố này, giáo dục đại học số chỉ dừng lại ở việc số hoá hình thức, thay vì tạo ra thay đổi mang tính cấu trúc.

Ai có vai trò quyết định trong tương lai giáo dục đại học

Tương lai của giáo dục đại học sẽ được định hình bởi những hệ thống và tổ chức có khả năng làm tốt ba việc.

Thứ nhất, xây dựng và duy trì chuẩn đánh giá đáng tin cậy. Không phải ai cũng có thể đánh giá năng lực học tập một cách độc lập và nhất quán. Vai trò này đòi hỏi năng lực học thuật, quy trình chặt chẽ và cơ chế kiểm soát chất lượng rõ ràng.

Thứ hai, tạo điều kiện cho công nhận linh hoạt nhưng có kiểm soát. Công nhận không thể tuỳ tiện, nhưng cũng không thể cứng nhắc đến mức cản trở sự dịch chuyển học tập và nghề nghiệp.

Thứ ba, kết nối các hệ thống giáo dục khác nhau. Những hệ thống có khả năng đối sánh, giải thích và làm “cầu nối học thuật” giữa các khung trình độ và bối cảnh khác nhau sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Vai trò của các nền tảng giáo dục đại học số

Trong bức tranh tương lai đó, các nền tảng giáo dục đại học số không thay thế đại học, mà bổ sung và hỗ trợ cho hệ thống đại học truyền thống. Vai trò của họ nằm ở việc:
– tổ chức quá trình học tập trong môi trường số,
– chuẩn hoá và xác thực kết quả học tập,
– và cung cấp căn cứ học thuật để các đại học đưa ra quyết định công nhận.

Trong cách tiếp cận này, SwissEdu⁺ được xây dựng như một nền tảng học thuật trung lập, tập trung vào việc tạo ra giá trị học tập có thể xác thực và đối sánh. Hệ thống không định vị mình là chủ thể cấp bằng, mà là một phần của hệ sinh thái công nhận học thuật rộng hơn.

Giáo dục đại học trong bối cảnh học tập suốt đời

Một yếu tố quan trọng khác định hình tương lai giáo dục đại học là học tập suốt đời. Người học không còn đi theo một lộ trình tuyến tính duy nhất, mà có thể học, làm, quay lại học và chuyển đổi nhiều lần trong sự nghiệp.

Trong bối cảnh đó, các hệ thống có khả năng ghi nhận, cập nhật và công nhận năng lực theo từng giai đoạn sẽ trở nên thiết yếu. Văn bằng truyền thống, nếu không được đặt trong một hệ sinh thái công nhận linh hoạt, sẽ khó đáp ứng được nhu cầu này.

Kết luận

Tương lai của giáo dục đại học không thuộc về riêng một loại hình tổ chức hay một mô hình duy nhất. Nó sẽ được định hình bởi những hệ thống có khả năng kết nối đào tạo, đánh giá và công nhận một cách minh bạch và dựa trên năng lực thực tế.

Trong hệ sinh thái đó, SwissEdu⁺ đóng vai trò như một nền tảng giáo dục đại học số hỗ trợ công nhận học thuật, giúp các đại học và người học gặp nhau trên cơ sở giá trị học tập có thể xác thực. Chính khả năng công nhận minh bạch và linh hoạt, chứ không chỉ quyền cấp bằng, sẽ là yếu tố then chốt định hình tương lai của giáo dục đại học.