Bằng Tiến sĩ là quan trọng nhưng chưa phải mục tiêu cuối cùng của C-Level

Có những người học Tiến sĩ để mở một cánh cửa nghề nghiệp mới. Cũng có những người bước vào Tiến sĩ khi họ đã có sự nghiệp, có vị trí, có doanh nghiệp hoặc có uy tín trong lĩnh vực của mình. Với nhóm thứ hai, câu hỏi “học để có bằng” thường không đủ mạnh. Họ cần một lý do sâu hơn: học để hiểu lại chính kinh nghiệm của mình, để kiểm chứng những điều mình tin là đúng, và để tạo ra một công trình có giá trị vượt khỏi ngày tốt nghiệp.

Văn bằng quan trọng, nhưng không nên là tất cả

Một văn bằng Tiến sĩ có giá trị biểu tượng rất lớn. Nó thể hiện năng lực học thuật, sự kiên trì, khả năng nghiên cứu độc lập và cam kết với một lĩnh vực tri thức. Với nhà lãnh đạo, văn bằng cũng có thể hỗ trợ hồ sơ chuyên gia, hoạt động giảng dạy, tư vấn, hợp tác quốc tế hoặc định vị cá nhân.

Nhưng nếu toàn bộ hành trình chỉ được nhìn như cách để có thêm một học vị, người học dễ bỏ lỡ phần giá trị nhất của chương trình. Một luận án tốt có thể giúp họ đặt lại những câu hỏi mà trước đây họ chỉ trả lời bằng kinh nghiệm. Vì sao doanh nghiệp phát triển đến một ngưỡng rồi chững lại? Vì sao đội ngũ không đi theo chiến lược dù chiến lược nghe hợp lý? Vì sao mô hình đào tạo nội bộ không tạo ra thay đổi năng lực thật? Những câu hỏi này, nếu được nghiên cứu nghiêm túc, có thể mang lại nhiều hơn một dòng học vị trên hồ sơ.

Người đã thành công vẫn cần học theo cách khác

Thành công trong quản trị thường đến từ khả năng ra quyết định trong điều kiện không hoàn hảo. Nhà lãnh đạo không thể chờ đủ dữ liệu mới hành động. Họ phải dựa vào kinh nghiệm, trực giác, thông tin chưa đầy đủ và cả khả năng chịu trách nhiệm.

Nghiên cứu Tiến sĩ lại yêu cầu một nhịp khác. Nó buộc người học đi chậm lại, kiểm tra giả định, nhìn vấn đề từ nhiều góc, đọc lại những gì học thuật đã nói, và chấp nhận khả năng kết luận ban đầu của mình chưa chắc đúng. Chính sự chậm lại này có giá trị với người đã thành công. Nó không làm họ bớt thực tế hơn. Nó giúp họ nhìn thực tế bằng một cấu trúc rõ hơn.

Mezirow (1991) cho rằng học tập ở người trưởng thành có thể tạo ra sự chuyển hoá khi người học xem xét lại các giả định nền tảng của mình. Với nhà lãnh đạo, đây có thể là phần quan trọng nhất của hành trình Tiến sĩ: không chỉ học thêm nội dung mới, mà học cách nhìn lại chính cách mình đã hiểu và ra quyết định.

Luận án có thể trở thành tài sản tri thức

Một luận án trong quản trị không nên chỉ là tài liệu nộp cho hội đồng. Nếu được thiết kế tốt, nó có thể tiếp tục được sử dụng sau khi bảo vệ. Nó có thể trở thành nền tảng cho một mô hình tư vấn, một chương trình đào tạo nội bộ, một khung phân tích chiến lược, một bài báo học thuật, một cuốn sách chuyên môn hoặc một hướng phát triển mới cho doanh nghiệp.

Điều này không có nghĩa là mọi luận án đều phải được thương mại hoá. Nhưng với người đã có sự nghiệp, luận án nên có đời sống thực tế. Nó cần trả lời được câu hỏi: sau khi chương trình kết thúc, công trình này còn giúp người học làm gì tốt hơn, hiểu gì sâu hơn, hoặc đóng góp gì rõ hơn cho lĩnh vực của họ?

Nonaka và Takeuchi (1995) từng phân tích cách tri thức trong tổ chức được tạo ra, chia sẻ và chuyển hoá. Với lãnh đạo doanh nghiệp, luận án có thể là một cơ chế đặc biệt để chuyển tri thức kinh nghiệm, vốn thường nằm rải rác trong hành động và quyết định, thành một dạng tri thức có thể diễn đạt, kiểm chứng và phát triển tiếp.

Giá trị cá nhân và giá trị nghề nghiệp nên đi cùng nhau

Người đã có sự nghiệp thường không thiếu việc để làm. Họ chỉ quay lại học Tiến sĩ khi chương trình đủ đáng để đầu tư thời gian. Vì vậy, giá trị của chương trình cần nằm ở sự kết hợp giữa học thuật, nghề nghiệp và định vị cá nhân.

Một công trình nghiên cứu tốt có thể giúp người học nâng cấp hồ sơ chuyên gia, nhưng cũng giúp họ khiêm tốn hơn trước dữ liệu. Nó có thể tạo thêm uy tín, nhưng cũng buộc họ phản biện lại những điều từng được xem là hiển nhiên. Nó có thể hỗ trợ sự nghiệp, nhưng trước hết phải giúp họ tạo ra tri thức có nền tảng.

Đây là điểm mà DBA Bespoke™ trong hệ sinh thái SwissEdu⁺ có thể được gắn một cách phù hợp. Với nhóm người học đã có sự nghiệp, thiết kế riêng không nên chỉ nhằm “phù hợp lịch trình”, mà cần giúp họ chọn một vấn đề nghiên cứu đủ sâu để luận án có giá trị thật sau tốt nghiệp.

Kết luận

Với người mới bắt đầu sự nghiệp, một tấm bằng có thể là mục tiêu rất lớn. Với người đã có sự nghiệp, tấm bằng vẫn quan trọng, nhưng chưa đủ. Điều đáng giá hơn là quá trình biến kinh nghiệm thành hiểu biết có phương pháp, biến câu hỏi nghề nghiệp thành nghiên cứu có thể phản biện, và biến luận án thành một tài sản tri thức có thể tiếp tục sống trong công việc, doanh nghiệp và hồ sơ chuyên gia của người học.

Tài liệu tham khảo

Mezirow, J. (1991). Transformative dimensions of adult learning. Jossey-Bass.

Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. Oxford University Press.