Nghiên cứu ứng dụng không có nghĩa là nghiên cứu kém học thuật

Có một hiểu lầm khá phổ biến: nghiên cứu càng gần thực tế thì càng ít học thuật. Trong quản trị, hiểu lầm này càng dễ xuất hiện vì nhiều đề tài DBA bắt đầu từ doanh nghiệp, dữ liệu vận hành, vấn đề nhân sự, chuyển đổi số, chiến lược tăng trưởng hoặc mô hình kinh doanh. Nhưng một nghiên cứu không kém học thuật chỉ vì nó bắt đầu từ thực tiễn. Điều quyết định chất lượng học thuật không phải là đề tài có “thực tế” hay không, mà là cách người học đặt câu hỏi, sử dụng lý thuyết, thiết kế phương pháp và bảo vệ kết luận của mình.

Ứng dụng không phải là làm theo cảm tính

Một đề tài ứng dụng không có nghĩa là người học chỉ mô tả vấn đề rồi đưa ra giải pháp. Nếu luận án chỉ dừng ở mức “doanh nghiệp tôi gặp vấn đề này và tôi đề xuất cách xử lý”, công trình đó rất dễ trở thành một báo cáo tư vấn. Nghiên cứu ứng dụng nghiêm túc cần đi xa hơn. Nó phải làm rõ vấn đề đang được nghiên cứu là gì, vì sao vấn đề đó quan trọng, tri thức hiện có đã giải thích đến đâu, dữ liệu nào được sử dụng và kết luận có giới hạn như thế nào.

Với DBA, điểm mạnh của nghiên cứu ứng dụng là nó không né tránh sự phức tạp của thực tế. Doanh nghiệp không phải phòng thí nghiệm sạch, nơi mọi biến số được kiểm soát hoàn toàn. Chính vì vậy, người học càng cần phương pháp rõ ràng để không bị cuốn theo cảm tính hoặc kinh nghiệm cá nhân.

Lý thuyết vẫn giữ vai trò rất quan trọng

Một số người nghĩ nghiên cứu ứng dụng chỉ cần dữ liệu thực tế, không cần lý thuyết quá nhiều. Đây là cách hiểu chưa đúng. Lý thuyết giúp người học nhìn vấn đề sâu hơn, đặt câu hỏi tốt hơn và tránh việc chỉ lặp lại những điều mình đã tin từ trước.

Ví dụ, một vấn đề về kháng cự trong chuyển đổi số có thể được đọc qua lý thuyết về thay đổi tổ chức, năng lực động, văn hoá tổ chức hoặc hành vi người dùng. Một vấn đề về tăng trưởng doanh nghiệp có thể được soi qua chiến lược, mô hình kinh doanh, năng lực tổ chức hoặc học tập tổ chức. Lý thuyết không làm nghiên cứu xa thực tế. Nếu dùng đúng, nó giúp thực tế được hiểu rõ hơn.

Gibbons và cộng sự (1994) từng phân biệt giữa tri thức được tạo ra chủ yếu trong môi trường học thuật truyền thống và tri thức được tạo ra trong bối cảnh ứng dụng. Điểm đáng chú ý là tri thức trong bối cảnh ứng dụng không vì thế mà kém giá trị; nó đòi hỏi sự tương tác chặt chẽ hơn giữa vấn đề thực tế, phương pháp và cộng đồng sử dụng tri thức.

Phương pháp là ranh giới của sự nghiêm túc

Nghiên cứu ứng dụng chỉ có giá trị khi được thực hiện bằng phương pháp phù hợp. Người học có thể dùng phỏng vấn, khảo sát, nghiên cứu tình huống, phân tích tài liệu, nghiên cứu hành động hoặc phương pháp hỗn hợp. Không có phương pháp nào tự động tốt hơn phương pháp nào. Vấn đề là phương pháp đó có phù hợp với câu hỏi nghiên cứu hay không.

Nếu nghiên cứu muốn hiểu sâu một hiện tượng trong doanh nghiệp, case study có thể phù hợp. Nếu nghiên cứu muốn đo lường mối quan hệ giữa các biến, khảo sát định lượng có thể cần thiết. Nếu nghiên cứu muốn vừa cải thiện thực hành vừa tạo ra hiểu biết, action research có thể là một lựa chọn. Mỗi lựa chọn đều cần được giải thích và bảo vệ.

Saunders, Lewis và Thornhill (2019) nhấn mạnh rằng thiết kế nghiên cứu trong kinh doanh cần có sự nhất quán giữa triết lý nghiên cứu, phương pháp, chiến lược thu thập dữ liệu và cách phân tích. Với luận án DBA, sự nhất quán này là điều giúp nghiên cứu ứng dụng giữ được tính học thuật.

DBA Bespoke™ và chuẩn học thuật trong bối cảnh thực tiễn

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ không nên được hiểu là đưa vấn đề thực tế vào luận án một cách tự do. Giá trị của mô hình này nằm ở việc giúp người học đưa vấn đề thực tế vào một cấu trúc học thuật đúng chuẩn. Một bài toán doanh nghiệp có thể là điểm khởi đầu, nhưng không thể thay thế câu hỏi nghiên cứu. Kinh nghiệm lãnh đạo có thể là lợi thế, nhưng không thể thay thế dữ liệu. Mục tiêu ứng dụng có thể rất quan trọng, nhưng không thể thay thế đóng góp học thuật.

Cách tiếp cận đúng là giữ cả hai: đủ gần thực tiễn để luận án có ý nghĩa, đủ chặt học thuật để luận án có thể được phản biện.

Kết luận

Nghiên cứu ứng dụng không có nghĩa là nghiên cứu kém học thuật. Ngược lại, trong quản trị, nghiên cứu ứng dụng có thể rất khó vì nó phải xử lý những vấn đề thật, dữ liệu thật và bối cảnh phức tạp. Giá trị của một luận án DBA nằm ở khả năng biến thực tiễn thành câu hỏi nghiên cứu, sử dụng lý thuyết để hiểu vấn đề, áp dụng phương pháp phù hợp và tạo ra đóng góp có thể sử dụng tiếp. Nếu làm được điều đó, nghiên cứu ứng dụng không đứng dưới nghiên cứu học thuật; nó là một cách khác để tạo ra tri thức nghiêm túc từ đời sống quản trị.

Tài liệu tham khảo

Gibbons, M., Limoges, C., Nowotny, H., Schwartzman, S., Scott, P., & Trow, M. (1994). The new production of knowledge: The dynamics of science and research in contemporary societies. SAGE Publications.

Saunders, M. N. K., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research methods for business students (8th ed.). Pearson.