Câu hỏi nghiên cứu quyết định hướng đi của luận án DBA

Trong hành trình DBA, nhiều người học dành nhiều thời gian để tìm một tên đề tài thật hay. Điều này cần thiết ở một mức độ nhất định, nhưng tên đề tài không phải phần quan trọng nhất. Điều quyết định luận án đi đúng hay đi sai thường là câu hỏi nghiên cứu. Một câu hỏi tốt giúp người học biết mình đang tìm hiểu điều gì, cần dữ liệu nào, dùng phương pháp nào và kết quả sau cùng sẽ đóng góp vào đâu.

Câu hỏi nghiên cứu không nên quá rộng

Một câu hỏi quá rộng thường tạo cảm giác quan trọng, nhưng rất khó triển khai. Ví dụ, “làm thế nào để doanh nghiệp chuyển đổi số thành công” là một câu hỏi lớn, nhưng chưa đủ rõ cho một luận án DBA. Nó có thể liên quan đến công nghệ, lãnh đạo, văn hoá, quy trình, tài chính, khách hàng, nhân sự và rất nhiều yếu tố khác.

Một câu hỏi tốt hơn cần thu hẹp phạm vi. Chẳng hạn: “Yếu tố nào ảnh hưởng đến vai trò của quản lý cấp trung trong quá trình triển khai chuyển đổi số tại doanh nghiệp dịch vụ?” Câu hỏi này vẫn gắn với chuyển đổi số, nhưng đã rõ hơn về đối tượng, bối cảnh và hướng nghiên cứu.

Thu hẹp câu hỏi không làm luận án kém tham vọng. Nó giúp người học có khả năng đi sâu, thay vì chỉ đi ngang qua một chủ đề lớn.

Câu hỏi nghiên cứu phải có khả năng trả lời

Một câu hỏi nghiên cứu tốt không chỉ hay, mà phải có thể trả lời bằng dữ liệu. Nếu người học không thể tiếp cận người tham gia nghiên cứu, tài liệu nội bộ, báo cáo vận hành hoặc nguồn dữ liệu phù hợp, câu hỏi dù hấp dẫn cũng khó trở thành luận án khả thi.

Đây là điểm rất quan trọng với DBA, vì nhiều học viên bắt đầu từ vấn đề doanh nghiệp thật. Họ có thể hiểu rất rõ vấn đề, nhưng vẫn cần kiểm tra xem dữ liệu nào có thể sử dụng, dữ liệu nào cần bảo mật, và dữ liệu nào đủ tin cậy để hỗ trợ lập luận. Bryman và Bell (2015) nhấn mạnh rằng nghiên cứu kinh doanh cần bảo đảm sự phù hợp giữa câu hỏi nghiên cứu, dữ liệu và chiến lược nghiên cứu. Nếu ba yếu tố này không khớp, luận án rất dễ bị yếu ở phần phương pháp.

Câu hỏi nghiên cứu giúp tránh viết lan man

Một luận án DBA thường có rất nhiều thứ để nói. Người học có thể muốn đưa vào kinh nghiệm cá nhân, bối cảnh doanh nghiệp, lý thuyết quản trị, dữ liệu vận hành, khuyến nghị chiến lược và cả định hướng ứng dụng sau tốt nghiệp. Nếu không có câu hỏi nghiên cứu rõ, luận án dễ trở thành một tập hợp thông tin phong phú nhưng thiếu trục chính.

Câu hỏi nghiên cứu đóng vai trò như điểm neo. Khi viết tổng quan tài liệu, người học biết nên đọc nhóm tài liệu nào. Khi chọn phương pháp, người học biết cần cách tiếp cận nào. Khi phân tích dữ liệu, người học biết mình đang tìm bằng chứng cho điều gì. Khi viết kết luận, người học biết nghiên cứu đã trả lời được gì và chưa trả lời được gì.

Agee (2009) cho rằng câu hỏi nghiên cứu trong nghiên cứu định tính không chỉ là điểm bắt đầu, mà còn có thể được điều chỉnh khi người nghiên cứu hiểu sâu hơn về bối cảnh và dữ liệu. Với DBA, điều này rất thực tế. Câu hỏi ban đầu cần đủ rõ để dẫn đường, nhưng cũng cần đủ linh hoạt để được tinh chỉnh khi nghiên cứu tiến triển.

DBA Bespoke™ và việc đặt câu hỏi đúng

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ có thể hỗ trợ người học ở bước rất quan trọng này: chuyển một vấn đề quản trị thành câu hỏi nghiên cứu. Một nhà lãnh đạo có thể bắt đầu bằng cảm giác rằng doanh nghiệp của mình đang gặp điểm nghẽn tăng trưởng, nhưng chương trình cần giúp họ hỏi sâu hơn: điểm nghẽn nằm ở năng lực tổ chức, mô hình vận hành, lãnh đạo cấp trung, thị trường hay cấu trúc ra quyết định?

Một lộ trình cá nhân hoá chỉ có giá trị khi nó giúp người học đặt câu hỏi đúng hơn. Câu hỏi càng rõ, hành trình nghiên cứu càng có khả năng đi đúng hướng.

Kết luận

Câu hỏi nghiên cứu là phần nhỏ về hình thức nhưng rất lớn về tác động. Nó quyết định luận án DBA sẽ đi vào đâu, dừng lại ở đâu và tạo ra đóng góp gì. Với nhà lãnh đạo, đặt câu hỏi tốt còn quan trọng hơn có ngay câu trả lời. Bởi một câu hỏi được thiết kế cẩn trọng có thể giúp người học nhìn lại vấn đề quen thuộc bằng chiều sâu mới, kiểm chứng dữ liệu tốt hơn và phát triển một công trình Tiến sĩ có giá trị thật sau ngày bảo vệ.

Tài liệu tham khảo

Agee, J. (2009). Developing qualitative research questions: A reflective process. International Journal of Qualitative Studies in Education, 22(4), 431–447.

Bryman, A., & Bell, E. (2015). Business research methods (4th ed.). Oxford University Press.