Những kết quả nghiên cứu và công trình khoa học nào có thể được công nhận đầu vào DBA by Recognized Prior Research?

Đối với một ứng viên đã có nền tảng nghiên cứu, câu hỏi quan trọng không chỉ là “tôi đã có bao nhiêu công trình?”, mà là “những công trình đó chứng minh được những năng lực nghiên cứu nào và có thể tiếp tục phát triển đến đâu ở cấp độ Tiến sĩ?”.

Đây là điểm xuất phát của DBA by Recognized Prior Research – Tiến sĩ hệ công nhận kết quả nghiên cứu, công trình khoa học đã có. Lộ trình này cho phép các kết quả nghiên cứu đã hình thành trước khi nhập học được đưa vào quá trình thẩm định, nhưng việc một công trình tồn tại không đồng nghĩa với việc công trình đó mặc nhiên được công nhận.

Theo nguyên tắc Recognition of Prior Learning – RPL (Công nhận kết quả học tập đã có) của Malta Further and Higher Education Authority – MFHEA, đối tượng được công nhận là learning – kết quả học tập và năng lực đã thực sự đạt được – chứ không phải bản thân kinh nghiệm. Minh chứng phải được đánh giá về cấp độ, phạm vi, chiều sâu và mức độ tương thích với chuẩn đầu ra của chương trình (Scottish Credit and Qualifications Framework Partnership [SCQF Partnership] & Malta Further and Higher Education Authority [MFHEA], 2025).

1. Không có một loại công trình duy nhất được xem là “đầu vào chuẩn”

RPL không giới hạn minh chứng trong một loại tài liệu duy nhất. Hướng dẫn của MFHEA cho phép cơ sở giáo dục xây dựng portfolio – hồ sơ minh chứng – từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm kết quả học tập chính quy, báo cáo, sản phẩm công việc, dự án, tài liệu đã được xác thực, bài trình bày và các minh chứng phù hợp khác. Loại minh chứng được chấp nhận phụ thuộc vào lĩnh vực, chương trình và learning outcomes mà ứng viên cần chứng minh (SCQF Partnership & MFHEA, 2025).

Trong DBA by Recognized Prior Research, các nhóm kết quả nghiên cứu có thể được đưa vào hồ sơ thẩm định bao gồm bài báo khoa học đã công bố, đề xuất nghiên cứu tương đối hoàn chỉnh, nghiên cứu đã hoàn tất nhưng còn khả năng phát triển, nghiên cứu đang thực hiện, trình độ học thuật ở Level 8 hoặc các kết quả nghiên cứu và minh chứng học thuật khác được Hội đồng Khoa học xem xét (SwissEdu⁺, 2026).

Điểm cần lưu ý là “có thể được xem xét” không đồng nghĩa với “được tự động công nhận”. Phạm vi được chấp thuận chỉ được xác định sau quá trình đánh giá học thuật.

2. Bài báo khoa học đã công bố

Bài báo khoa học là một trong những minh chứng rõ nhất về hoạt động nghiên cứu đã được thực hiện, đặc biệt khi bài viết có mối liên hệ trực tiếp với định hướng luận án dự kiến.

Tuy nhiên, việc một bài báo đã được xuất bản không tự động chứng minh rằng toàn bộ nội dung của bài báo có thể trở thành một phần của nghiên cứu Tiến sĩ. Quá trình thẩm định còn phải xem xét vấn đề nghiên cứu, phương pháp, dữ liệu, mức độ đóng góp của ứng viên, mối liên hệ với các công trình khác và khả năng tiếp tục phát triển thành một hướng nghiên cứu thống nhất.

Điều này phù hợp với nguyên tắc của MFHEA rằng minh chứng phải đáp ứng bốn nhóm tiêu chí gồm acceptability – mức độ phù hợp, sufficiency – mức độ đầy đủ, authenticity – tính xác thực và currency – tính cập nhật (SCQF Partnership & MFHEA, 2025).

Đối với bài báo đồng tác giả, vấn đề authorship – quyền tác giả – cũng cần được phân biệt với contribution – mức độ đóng góp thực tế. Một ứng viên đứng tên trong công trình không nhất thiết đã thực hiện toàn bộ phần nghiên cứu được đề nghị công nhận, vì vậy khả năng xác định đóng góp cá nhân là một yếu tố quan trọng trong quá trình thẩm định.

3. Đề xuất nghiên cứu đã được phát triển tương đối hoàn chỉnh

Không phải mọi nghiên cứu được đưa vào thẩm định đều phải là một công trình đã hoàn tất. Một research proposal – đề xuất nghiên cứu – được phát triển ở mức độ đủ sâu cũng có thể phản ánh năng lực xác định vấn đề, xây dựng khoảng trống nghiên cứu, phát triển nền tảng lý thuyết và thiết kế phương pháp.

Theo cấu trúc hiện hành của DBA by Recognized Prior Research, một đề xuất nghiên cứu hoàn chỉnh với tối thiểu ba chương nền tảng có thể được đưa vào hồ sơ xem xét (SwissEdu⁺, 2026).

Giá trị học thuật của đề xuất không nằm ở số chương đơn thuần mà ở mức độ phát triển của tư duy nghiên cứu. Một đề xuất có cấu trúc đầy đủ nhưng vấn đề nghiên cứu chưa rõ, khoảng trống chưa được chứng minh hoặc phương pháp chưa phù hợp vẫn có thể cần được phát triển đáng kể trước khi trở thành nền tảng cho luận án.

4. Nghiên cứu đã hoàn tất nhưng còn khả năng tiếp tục phát triển

Một nghiên cứu đã hoàn thành ở giai đoạn trước không nhất thiết phải kết thúc về mặt học thuật. Luận văn Thạc sĩ, đề tài nghiên cứu độc lập hoặc một dự án nghiên cứu ứng dụng có thể tạo ra kết quả đủ giá trị để tiếp tục mở rộng về lý thuyết, dữ liệu, phương pháp, phạm vi nghiên cứu hoặc mức độ đóng góp.

Trong trường hợp này, câu hỏi của Hội đồng không phải là nghiên cứu “đã hoàn thành hay chưa”, mà là liệu nghiên cứu đó có tạo ra một nền tảng hợp lý để tiếp tục phát triển ở Level 8 hay không.

Khung Trình độ Malta đặt trình độ Tiến sĩ tại MQF Level 8 và dựa trên learning outcomes để xác định kiến thức, kỹ năng và năng lực cần đạt. Vì vậy, một nghiên cứu được thực hiện ở cấp độ thấp hơn có thể là nền tảng đầu vào nhưng không mặc nhiên được xem là đã đáp ứng chuẩn Tiến sĩ (MFHEA, 2024).

5. Nghiên cứu đang thực hiện nhưng chưa hoàn tất

Một nghiên cứu dở dang vẫn có thể chứa đựng giá trị học thuật đáng kể nếu ứng viên đã xác lập được vấn đề nghiên cứu, nền tảng lý thuyết, câu hỏi hoặc giả thuyết nghiên cứu, phương pháp, khung phân tích hoặc một phần dữ liệu.

DBA by Recognized Prior Research cho phép các nghiên cứu đang thực hiện được đưa vào xem xét khi đã hình thành rõ định hướng và nền tảng nghiên cứu (SwissEdu⁺, 2026).

Điều này cũng phù hợp với cách tiếp cận dựa trên learning outcomes. Cedefop (2023) nhấn mạnh rằng trong quá trình validation – thẩm định và công nhận kết quả học tập – trọng tâm nằm ở kiến thức, kỹ năng và năng lực mà cá nhân thực sự đạt được, thay vì chỉ dựa vào nơi, thời điểm hoặc hình thức mà quá trình học tập diễn ra.

Vì vậy, trạng thái “chưa hoàn thành” của một nghiên cứu không nhất thiết loại bỏ giá trị của những năng lực và kết quả đã được hình thành trong quá trình thực hiện.

6. Văn bằng hoặc trình độ học thuật ở Level 8

Một văn bằng hoặc trình độ học thuật ở Level 8, chẳng hạn OTHM Level 8 Diploma hoặc trình độ tương đương được chấp thuận, cũng có thể được đưa vào hồ sơ xem xét của DBA by Recognized Prior Research (SwissEdu⁺, 2026).

Tuy nhiên, cần đặc biệt thận trọng khi diễn giải yếu tố này. Cùng mang ký hiệu “Level 8” không đồng nghĩa mọi qualification – trình độ – có cùng loại hình, mục đích hoặc chuẩn đầu ra. Việc một qualification được xếp ở Level 8 trong một khung trình độ là thông tin để phục vụ quá trình đối sánh, không phải căn cứ tự động để kết luận rằng qualification đó tương đương với một doctorate hoặc có thể thay thế luận án Tiến sĩ.

Theo nguyên tắc RPL, credit transfer – chuyển đổi kết quả học tập – chỉ có thể được xem xét khi learning outcomes của trình độ trước phù hợp với learning outcomes của chương trình mới và quyết định cuối cùng thuộc về cơ sở giáo dục tiếp nhận (SCQF Partnership & MFHEA, 2025).

Do đó, giá trị của một qualification Level 8 trong hồ sơ DBA by Recognized Prior Research nằm ở những kết quả học tập và năng lực mà qualification đó chứng minh, chứ không chỉ ở con số “Level 8”.

7. Các kết quả nghiên cứu và minh chứng học thuật khác

Hoạt động nghiên cứu trong thực tế không phải lúc nào cũng kết thúc bằng một bài báo hoặc văn bằng. Đối với những ứng viên có nhiều năm hoạt động trong môi trường học thuật, doanh nghiệp hoặc nghiên cứu ứng dụng, một phần tri thức có thể tồn tại dưới dạng báo cáo nghiên cứu, dự án, bộ dữ liệu, mô hình, kết quả phân tích, tài liệu chuyên môn hoặc các sản phẩm học thuật khác.

MFHEA cho phép cơ sở giáo dục xem xét nhiều loại evidence – minh chứng – khác nhau và nhấn mạnh rằng danh mục minh chứng không mang tính đóng. Điều quan trọng là minh chứng phải có khả năng được xác thực và chứng minh được learning outcomes liên quan (SCQF Partnership & MFHEA, 2025).

Vì vậy, DBA by Recognized Prior Research cũng để mở khả năng xem xét các kết quả nghiên cứu hoặc minh chứng học thuật khác ngoài những nhóm được liệt kê, với điều kiện được Hội đồng Khoa học đánh giá và phê duyệt (SwissEdu⁺, 2026).

8. Giá trị của hồ sơ không nằm ở số lượng công trình

Một ứng viên có mười bài báo không mặc nhiên có lợi thế hơn một ứng viên chỉ có một nghiên cứu nhưng được phát triển sâu, có dữ liệu tốt và có khả năng tiếp tục mở rộng thành luận án.

Trong RPL, câu hỏi trung tâm không phải là ứng viên sở hữu bao nhiêu tài liệu mà là toàn bộ portfolio có cung cấp đủ minh chứng để chứng minh các learning outcomes được đề nghị công nhận hay không. MFHEA yêu cầu minh chứng phải đủ cả breadth and depth – phạm vi và chiều sâu – đồng thời phải có tính xác thực và cập nhật (SCQF Partnership & MFHEA, 2025).

Đối với ứng viên DBA, điều này có nghĩa hồ sơ mạnh thường là hồ sơ có sự liên kết học thuật rõ ràng giữa vấn đề nghiên cứu, lý thuyết, phương pháp, dữ liệu và các kết quả đã đạt được. Nhiều công trình rời rạc có thể tạo ra một hồ sơ nghiên cứu phong phú nhưng chưa chắc tạo thành một nền tảng phù hợp cho một luận án thống nhất.

9. Từ “có công trình” đến “được công nhận” vẫn cần một bước thẩm định

Cedefop mô tả validation như một quá trình gồm nhận diện, lập hồ sơ, đánh giá và xác nhận những learning outcomes mà cá nhân đã đạt được so với một chuẩn xác định (Cedefop, 2023).

Trong DBA by Recognized Prior Research, logic tương tự được áp dụng vào nền tảng nghiên cứu của ứng viên: công trình trước hết được nhận diện và cung cấp dưới dạng minh chứng, sau đó được xem xét về tính phù hợp, mức độ phát triển, tính xác thực và khả năng đối sánh với yêu cầu của chương trình. Chỉ sau quá trình này mới có thể xác định phần nghiên cứu nào được công nhận và phần nào cần tiếp tục hoàn thiện.

Vì vậy, danh mục các loại nghiên cứu có thể được đưa vào hồ sơ chỉ trả lời câu hỏi “những gì có thể được xem xét”. Nó không thay thế câu hỏi học thuật quan trọng hơn: “những gì thực sự được công nhận sau khi thẩm định?”.

Đây cũng là nội dung của bước tiếp theo trong lộ trình DBA by Recognized Prior Research: thẩm định nghiên cứu hoặc công trình khoa học đã có trước khi ứng viên được phê duyệt tham gia chương trình.

Kết luận

DBA by Recognized Prior Research không giới hạn đầu vào trong một loại công trình khoa học duy nhất. Bài báo đã công bố, đề xuất nghiên cứu, luận văn hoặc nghiên cứu đã hoàn thành, nghiên cứu đang thực hiện, qualification ở Level 8 và các minh chứng học thuật khác đều có thể tạo thành nền tảng cho quá trình xem xét.

Tuy nhiên, nguyên tắc học thuật quan trọng nhất vẫn là: công nhận không được thực hiện dựa trên tên gọi hoặc số lượng công trình, mà dựa trên những learning outcomes và năng lực nghiên cứu mà các công trình đó thực sự chứng minh.

Theo khung RPL của Malta, minh chứng phải có tính phù hợp, đầy đủ, xác thực và cập nhật; việc đánh giá phải được đối sánh với learning outcomes và được thực hiện trong cơ chế bảo đảm chất lượng của cơ sở giáo dục (SCQF Partnership & MFHEA, 2025). Đối với DBA by Recognized Prior Research, điều này đồng nghĩa với việc nghiên cứu đã có là điểm khởi đầu cho quá trình thẩm định, không phải là sự bảo đảm trước về mức độ được công nhận.

Tài liệu tham khảo

Cedefop. (2023). European guidelines for validating non-formal and informal learning. Publications Office of the European Union. Cedefop Reference Series No. 124. https://doi.org/10.2801/389827.

Malta Further and Higher Education Authority. (2024). Referencing report: Referencing the Malta Qualifications Framework (MQF) to the European Qualifications Framework (EQF) and the Qualifications Framework of the European Higher Education Area (QF-EHEA).

Scottish Credit and Qualifications Framework Partnership, & Malta Further and Higher Education Authority. (2025). Recognition of Prior Learning (RPL): Principles and practices for providers (2nd ed.). Malta Further and Higher Education Authority.

SwissEdu⁺. (2026). DBA – Tiến sĩ hệ công nhận kết quả nghiên cứu, công trình khoa học đã có.