DBA Bespoke™ không phải là DBA hoàn tất nhanh hơn

Trong giáo dục Tiến sĩ, “thiết kế riêng” rất dễ bị hiểu nhầm thành “rút ngắn”. Đây là hiểu lầm cần được làm rõ ngay từ đầu. Một chương trình DBA được cá nhân hoá không có giá trị vì giúp người học đi nhanh hơn bằng cách bỏ qua yêu cầu học thuật. Giá trị thật nằm ở việc giúp người học đi đúng hơn: đúng vấn đề nghiên cứu, đúng phương pháp, đúng dữ liệu, đúng năng lực cần bổ sung và đúng chuẩn đầu ra của một công trình Tiến sĩ.

Nhanh hơn không phải là thước đo chính

Với nhà lãnh đạo bận rộn, thời gian luôn là mối quan tâm lớn. Điều này hoàn toàn thực tế. Tuy nhiên, nếu một chương trình DBA được nhìn chủ yếu qua câu hỏi “hoàn tất nhanh không”, người học rất dễ bỏ qua câu hỏi quan trọng hơn: nghiên cứu đó có đủ sâu, đủ chặt và đủ giá trị sau khi bảo vệ hay không.

Một luận án Tiến sĩ không thể chỉ được đo bằng số tháng hoàn thành. Nó cần được đo bằng chất lượng câu hỏi nghiên cứu, mức độ phù hợp của phương pháp, độ tin cậy của dữ liệu, khả năng phản biện lập luận và giá trị đóng góp. Với DBA, đóng góp đó thường nằm ở việc tạo ra hiểu biết mới cho thực hành quản trị, chứ không chỉ ở việc hoàn tất một văn bản học thuật đúng hạn.

Thiết kế riêng là để tránh đi vòng

DBA Bespoke™ không nên được hiểu là con đường tắt. Nếu có điểm khác biệt, đó là khả năng giúp người học tránh những vòng lặp không cần thiết. Một học viên đã có nhiều năm kinh nghiệm quản trị, có dữ liệu doanh nghiệp và có vấn đề nghiên cứu rõ ràng có thể không cần bắt đầu giống người chưa từng tiếp xúc với thực tiễn quản trị. Nhưng điều này không có nghĩa là họ được bỏ qua phương pháp nghiên cứu, cơ sở lý thuyết, đạo đức học thuật hay yêu cầu phản biện.

Thiết kế riêng đúng nghĩa là nhận diện người học đã có gì, còn thiếu gì và cần đi qua những bước nào để luận án đạt chuẩn. Có người cần bổ sung nhiều về phương pháp. Có người cần thu hẹp đề tài. Có người cần kiểm tra lại khả năng sử dụng dữ liệu. Có người cần học cách chuyển kinh nghiệm thành câu hỏi nghiên cứu. Lộ trình có thể khác nhau, nhưng chuẩn mực học thuật không thể bị thay thế bằng sự linh hoạt.

Biggs và Tang (2011) nhấn mạnh rằng chuẩn đầu ra, hoạt động học tập và đánh giá cần được liên kết chặt chẽ trong thiết kế giáo dục. Với DBA Bespoke™, tinh thần này rất quan trọng: mỗi học viên có thể có một hành trình khác nhau, nhưng tất cả đều phải được dẫn về một yêu cầu chung là tạo ra nghiên cứu có chất lượng và có thể đánh giá được.

Hoàn tất sớm không có nghĩa là hoàn tất tốt

Trong thực tế, một luận án có thể được viết nhanh nhưng không đủ sâu. Ngược lại, một lộ trình được thiết kế tốt có thể giúp người học tiết kiệm thời gian bằng cách chọn đúng vấn đề ngay từ đầu, tránh đổi đề tài nhiều lần, tránh thu thập dữ liệu không dùng được, tránh viết quá rộng rồi phải sửa lại từ đầu.

Sự khác biệt nằm ở đây. DBA Bespoke™ không hứa hẹn hoàn tất nhanh hơn theo nghĩa rút ngắn chuẩn mực. Nó hướng đến việc làm cho quá trình nghiên cứu hiệu quả hơn. Hiệu quả hơn không phải vì ít yêu cầu hơn, mà vì ít lãng phí hơn: ít lãng phí thời gian vào đề tài sai, dữ liệu sai, phương pháp sai hoặc kỳ vọng sai.

Đây là điểm rất quan trọng trong tư vấn đầu vào. Một chương trình cá nhân hoá nghiêm túc cần nói rõ với học viên rằng đề tài nào có thể nghiên cứu, đề tài nào chưa phù hợp, dữ liệu nào đủ tin cậy, và khoảng trống học thuật nào cần được bù đắp trước khi đi sâu vào luận án.

Chuẩn mực bảo vệ giá trị của văn bằng

Nếu một chương trình Tiến sĩ bị nhìn như “hoàn tất nhanh”, giá trị của nó sẽ bị suy yếu ngay cả khi người học thực sự có năng lực. Chuẩn mực học thuật không chỉ tồn tại để kiểm soát người học. Nó còn bảo vệ chính người học, bảo vệ văn bằng và bảo vệ giá trị của luận án sau khi tốt nghiệp.

Boud và Lee (2009) cho rằng giáo dục nghiên cứu sau đại học không chỉ là quá trình tạo ra một sản phẩm cuối cùng, mà còn là quá trình hình thành năng lực nghiên cứu trong một cộng đồng học thuật. Điều này rất phù hợp với DBA, vì người học không chỉ cần nộp một luận án, mà cần phát triển khả năng tư duy, phản biện và tạo lập tri thức trong chính lĩnh vực thực hành của mình.

Một nhà lãnh đạo hoàn tất DBA không chỉ nên có thêm một học vị. Họ nên có một công trình có thể giải thích được vấn đề mình nghiên cứu, bảo vệ được phương pháp mình chọn và trình bày được giá trị đóng góp của mình một cách thuyết phục.

DBA Bespoke™ cần được hiểu đúng

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ nên được hiểu là một lộ trình được thiết kế để phù hợp hơn với người học đã có kinh nghiệm, dữ liệu và mục tiêu nghiên cứu riêng. Chương trình không nên được định vị như một cách “làm nhanh” DBA, mà như một cách làm cho hành trình DBA trở nên chính xác hơn.

Nếu người học đã có chất liệu nghiên cứu tốt, chương trình cần giúp chất liệu đó được tổ chức thành nghiên cứu nghiêm túc. Nếu người học có kinh nghiệm nhưng chưa có câu hỏi nghiên cứu rõ, chương trình cần giúp họ thiết kế lại. Nếu người học có mục tiêu ứng dụng sau tốt nghiệp, chương trình cần giúp họ kết nối mục tiêu đó với chuẩn mực học thuật. Đó mới là giá trị thật của cá nhân hoá.

Kết luận

DBA Bespoke™ không phải là DBA hoàn tất nhanh hơn. Nếu có điều cần nhấn mạnh, đó là DBA Bespoke™ giúp người học tránh đi sai hướng, không phải tránh yêu cầu học thuật. Với nhà lãnh đạo, điều quan trọng không phải là hoàn tất một chương trình trong thời gian ngắn nhất, mà là phát triển một luận án đủ nghiêm túc, đủ liên quan đến thực tiễn và đủ giá trị để tiếp tục sống sau ngày bảo vệ.

Tài liệu tham khảo

Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university (4th ed.). Open University Press.

Boud, D., & Lee, A. (Eds.). (2009). Changing practices of doctoral education. Routledge.