DBA truyền thống, DBA by Research và DBA Bespoke™ khác nhau ở đâu?

Không phải mọi chương trình DBA đều giống nhau. Có chương trình bắt đầu bằng hệ thống học phần rõ ràng, sau đó mới đi vào luận án. Có chương trình tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu ngay từ đầu. Cũng có những lộ trình được thiết kế quanh nền tảng, kinh nghiệm và vấn đề riêng của từng học viên. Vì vậy, khi tìm hiểu DBA, điều quan trọng không chỉ là hỏi “đây có phải chương trình Tiến sĩ hay không”, mà còn cần hỏi “chương trình này tổ chức hành trình nghiên cứu như thế nào”.

DBA truyền thống: học phần trước, luận án sau

DBA truyền thống thường được thiết kế với phần coursework tương đối rõ. Người học đi qua các học phần về phương pháp nghiên cứu, quản trị chiến lược, lãnh đạo, đổi mới, tài chính, tổ chức hoặc các nội dung liên quan đến quản trị cấp cao. Sau đó, họ phát triển đề cương và thực hiện luận án.

Ưu điểm của mô hình này là cấu trúc rõ, dễ theo dõi và phù hợp với người cần được chuẩn bị học thuật từng bước. Với những học viên chưa quen nghiên cứu, phần coursework giúp họ xây nền tảng trước khi đi sâu vào đề tài.

Tuy nhiên, với một số nhà lãnh đạo đã có vấn đề nghiên cứu rất rõ, mô hình này đôi khi tạo cảm giác luận án đến hơi muộn. Họ có thể muốn đưa bài toán doanh nghiệp của mình vào hành trình học sớm hơn, thay vì đợi đến khi hoàn tất phần lớn học phần mới bắt đầu định hình nghiên cứu.

DBA by Research: nghiên cứu là trung tâm

DBA by Research thường đặt trọng tâm vào luận án ngay từ đầu. Người học có thể vẫn cần tham gia các hoạt động hỗ trợ về phương pháp, học thuật hoặc nghiên cứu, nhưng trục chính của chương trình là phát triển một công trình nghiên cứu độc lập.

Mô hình này phù hợp với người đã có nền tảng tốt, có khả năng tự nghiên cứu, có đề tài tương đối rõ và có sự chuẩn bị nghiêm túc về dữ liệu hoặc bối cảnh nghiên cứu. Với nhóm học viên này, việc đi thẳng vào nghiên cứu có thể giúp tiết kiệm thời gian đi vòng và tập trung hơn vào sản phẩm học thuật cuối cùng.

Tuy vậy, by Research không có nghĩa là “ít học hơn” theo nghĩa đơn giản. Trái lại, nó đòi hỏi người học có năng lực tự quản lý nghiên cứu cao hơn. Maxwell (2013) nhấn mạnh rằng thiết kế nghiên cứu định tính cần sự nhất quán giữa mục tiêu, câu hỏi, khung khái niệm, phương pháp và tính hợp lệ của nghiên cứu. Với DBA by Research, sự nhất quán này càng quan trọng, vì luận án gần như là trung tâm của toàn bộ chương trình.

DBA Bespoke™: thiết kế quanh người học và vấn đề nghiên cứu

DBA Bespoke™ không nên được hiểu đơn giản là một nhánh khác của DBA truyền thống hay DBA by Research. Điểm cốt lõi của bespoke nằm ở cách thiết kế lộ trình. Thay vì bắt đầu bằng một khung giống nhau cho mọi học viên, chương trình bắt đầu bằng việc xem xét người học đã có gì: kinh nghiệm quản trị, nền tảng học thuật, dữ liệu, vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghề nghiệp và khoảng trống cần bổ sung.

Từ đó, lộ trình được xây dựng để giúp người học phát triển luận án theo cách phù hợp hơn. Có người cần bổ sung mạnh về phương pháp nghiên cứu. Có người cần thu hẹp đề tài. Có người cần kiểm tra lại dữ liệu. Có người cần chuyển một ý tưởng kinh doanh thành câu hỏi học thuật. Bespoke không làm mất chuẩn. Nó chỉ làm cho con đường đến chuẩn trở nên chính xác hơn.

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ có thể được hiểu như một mô hình đặt vấn đề nghiên cứu của học viên vào trung tâm, đồng thời vẫn giữ yêu cầu về phương pháp, dữ liệu, phản biện và đóng góp học thuật.

Khác nhau ở điểm khởi đầu, không phải ở giá trị cuối cùng

Điểm khác nhau lớn nhất giữa ba mô hình không nằm ở việc mô hình nào “cao hơn” hay “thấp hơn”. Khác biệt nằm ở điểm khởi đầu và cách tổ chức hành trình. DBA truyền thống thường bắt đầu từ chương trình học. DBA by Research bắt đầu từ năng lực và đề tài nghiên cứu. DBA Bespoke™ bắt đầu từ sự phù hợp giữa người học, vấn đề nghiên cứu và lộ trình cần thiết để đạt chuẩn.

Lee (2018) cho rằng giám sát nghiên cứu Tiến sĩ không chỉ là quản lý tiến độ, mà còn là quá trình hỗ trợ người học phát triển tư duy nghiên cứu, định vị đóng góp và tham gia vào cộng đồng học thuật. Điều này đúng với cả ba mô hình. Dù lộ trình khác nhau, người học vẫn cần được hướng dẫn để nghiên cứu của mình đứng vững về mặt học thuật.

Chọn mô hình theo mức độ sẵn sàng của người học

Một học viên cần nền tảng nghiên cứu rõ ràng có thể phù hợp với DBA truyền thống. Một học viên đã có đề tài mạnh, năng lực nghiên cứu tốt và khả năng tự chủ cao có thể phù hợp với DBA by Research. Một học viên có kinh nghiệm quản trị sâu, có vấn đề thật nhưng cần thiết kế lộ trình riêng để chuyển vấn đề đó thành luận án có thể phù hợp với DBA Bespoke™.

Điều quan trọng là không chọn mô hình chỉ vì tên gọi. Người học cần nhìn vào mức độ sẵn sàng của mình: đã có câu hỏi nghiên cứu chưa, có dữ liệu không, có hiểu phương pháp không, có khả năng viết học thuật không, và có mục tiêu rõ sau luận án không.

Kết luận

DBA truyền thống, DBA by Research và DBA Bespoke™ không nên được hiểu như ba cấp độ hơn kém. Chúng là ba cách tổ chức hành trình Tiến sĩ ứng dụng. Với nhà lãnh đạo, lựa chọn phù hợp không phải là mô hình nghe hấp dẫn nhất, mà là mô hình giúp họ chuyển kinh nghiệm, dữ liệu và vấn đề thật thành một luận án đủ nghiêm túc, đủ rõ về phương pháp và đủ giá trị để tiếp tục sống sau ngày bảo vệ.

Tài liệu tham khảo

Lee, A. (2018). Successful research supervision: Advising students doing research (2nd ed.). Routledge.

Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach (3rd ed.). SAGE Publications.