Nhà lãnh đạo cần gì ở một giảng viên hướng dẫn Tiến sĩ?

Một nhà lãnh đạo có thể rất giỏi điều hành, nhưng điều đó không có nghĩa họ tự động biết cách làm nghiên cứu Tiến sĩ. Họ có kinh nghiệm, dữ liệu và vấn đề thật, nhưng vẫn cần một người hướng dẫn giúp biến những chất liệu đó thành một công trình học thuật có cấu trúc. Vì vậy, trong hành trình DBA, giảng viên hướng dẫn không chỉ là người đọc bản thảo hay nhắc tiến độ. Vai trò quan trọng hơn là giúp người học nhìn lại vấn đề quen thuộc bằng một cách nghiên cứu hơn.

Không chỉ góp ý nội dung

Nhiều người học nghĩ giảng viên hướng dẫn chủ yếu sửa đề cương, góp ý chương luận án hoặc kiểm tra phương pháp. Những việc này cần thiết, nhưng chưa đủ. Với nhóm lãnh đạo, giảng viên hướng dẫn còn cần giúp người học đi qua một bước khó hơn: tách kinh nghiệm quản trị khỏi cảm nhận cá nhân để đưa vào lập luận học thuật.

Một CEO có thể nói rất rõ vì sao một chiến lược thất bại. Nhưng giảng viên hướng dẫn cần hỏi tiếp: bằng chứng nào ủng hộ điều đó, còn cách giải thích nào khác không, lý thuyết nào có thể giúp đọc vấn đề này, dữ liệu hiện có có đủ chưa, và kết luận có đang đi xa hơn dữ liệu cho phép không.

Đây là giá trị thật của hướng dẫn Tiến sĩ. Không phải làm thay người học, mà giúp người học tự nâng chất lượng tư duy nghiên cứu của mình.

Giữ cho đề tài không quá rộng

Nhà lãnh đạo thường có xu hướng nhìn vấn đề ở quy mô lớn. Họ quen với bức tranh toàn cảnh: thị trường, chiến lược, nhân sự, tài chính, vận hành, công nghệ và tăng trưởng. Điều này tốt cho điều hành, nhưng có thể làm đề tài luận án trở nên quá rộng.

Một giảng viên hướng dẫn tốt sẽ giúp người học thu hẹp đúng chỗ. Không phải thu hẹp để làm đề tài nhỏ đi, mà để nghiên cứu có thể đi sâu. Thay vì nghiên cứu “chuyển đổi số trong doanh nghiệp”, đề tài có thể tập trung vào vai trò của quản lý cấp trung trong việc chuyển đổi quy trình vận hành. Thay vì nghiên cứu “chiến lược tăng trưởng”, luận án có thể đi vào năng lực nhân rộng mô hình kinh doanh trong một bối cảnh cụ thể.

Wisker (2012) nhấn mạnh rằng quá trình hướng dẫn nghiên cứu không chỉ liên quan đến quản lý tiến độ, mà còn giúp nghiên cứu sinh phát triển năng lực tư duy, lập luận và định vị đóng góp. Với DBA, điều này đặc biệt quan trọng vì người học thường bắt đầu từ vấn đề thực tế rất lớn.

Phản biện nhưng không áp đặt

Một giảng viên hướng dẫn giỏi không nên biến luận án của học viên thành dự án nghiên cứu của chính mình. Họ cần phản biện mạnh, nhưng không áp đặt. Nhà lãnh đạo có bối cảnh, dữ liệu và mục tiêu riêng. Vai trò của người hướng dẫn là giúp những yếu tố đó được đưa vào nghiên cứu đúng cách.

Sự cân bằng này rất quan trọng. Nếu hướng dẫn quá lỏng, luận án dễ trở thành bản kể kinh nghiệm. Nếu hướng dẫn quá áp đặt, người học mất kết nối với vấn đề thật của mình. Hướng dẫn tốt là tạo ra đối thoại học thuật: người học bảo vệ ý tưởng bằng dữ liệu và lập luận, giảng viên đặt câu hỏi để làm rõ, kiểm tra và nâng chất lượng nghiên cứu.

Pearson và Brew (2002) cho rằng hướng dẫn nghiên cứu cần được nhìn như một thực hành học thuật phức tạp, trong đó mối quan hệ giữa giảng viên và nghiên cứu sinh ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển năng lực nghiên cứu. Với người học là lãnh đạo, mối quan hệ này càng cần sự tôn trọng hai chiều: tôn trọng kinh nghiệm của người học, nhưng không để kinh nghiệm đứng ngoài phản biện.

DBA Bespoke™ cần hướng dẫn phù hợp với từng người học

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động hướng dẫn. Vì lộ trình được thiết kế quanh nền tảng và vấn đề riêng của từng học viên, giảng viên hướng dẫn cần hiểu cả chuẩn mực nghiên cứu lẫn bối cảnh thực hành của người học. Một đề tài gắn với doanh nghiệp, chiến lược hoặc mô hình vận hành không thể được hướng dẫn như một bài tập lý thuyết thuần tuý.

Điều người học cần là sự đồng hành có cấu trúc: giúp xác định vấn đề, kiểm tra phương pháp, bảo vệ đạo đức nghiên cứu, đọc dữ liệu cẩn trọng và trình bày đóng góp rõ ràng. Sự hỗ trợ này không làm giảm tính độc lập của nghiên cứu sinh. Ngược lại, nó giúp người học độc lập hơn trong một khuôn khổ học thuật đúng chuẩn.

Kết luận

Nhà lãnh đạo cần một giảng viên hướng dẫn không chỉ để hoàn thành luận án, mà để học cách tư duy như một người nghiên cứu. Họ cần người đủ hiểu học thuật để giữ chuẩn, đủ hiểu thực tiễn để không làm đề tài xa đời sống quản trị, và đủ phản biện để giúp kinh nghiệm trở thành tri thức có thể bảo vệ. Với DBA, chất lượng hướng dẫn có thể quyết định việc luận án chỉ là một văn bản tốt nghiệp hay trở thành một công trình có giá trị thật sau chương trình.

Tài liệu tham khảo

Pearson, M., & Brew, A. (2002). Research training and supervision development. Studies in Higher Education, 27(2), 135–150.

Wisker, G. (2012). The good supervisor: Supervising postgraduate and undergraduate research for doctoral theses and dissertations (2nd ed.). Palgrave Macmillan.