Luận án DBA và tài sản tri thức của doanh nghiệp

Doanh nghiệp thường có rất nhiều tri thức, nhưng không phải lúc nào tri thức đó cũng được viết ra, hệ thống hoá hoặc sử dụng đúng mức. Nhiều hiểu biết quan trọng nằm trong kinh nghiệm của người sáng lập, trong cách đội ngũ xử lý vấn đề, trong dữ liệu vận hành, trong những lần thử sai và trong các quyết định chiến lược đã diễn ra qua nhiều năm. Một luận án DBA, nếu được thiết kế đúng, có thể giúp doanh nghiệp chuyển một phần tri thức rời rạc đó thành tài sản có cấu trúc hơn.

Tri thức doanh nghiệp không chỉ nằm trong tài liệu

Khi nói đến tài sản tri thức, nhiều người nghĩ ngay đến bằng sáng chế, quy trình, tài liệu đào tạo hoặc hệ thống quản lý nội bộ. Những thứ này quan trọng, nhưng chưa phải toàn bộ tri thức của doanh nghiệp. Một phần rất lớn tri thức nằm ở cách con người trong tổ chức ra quyết định, phối hợp, giải quyết xung đột, thích nghi với thị trường và học từ sai lầm.

Vấn đề là loại tri thức này thường khó nhìn thấy. Nó nằm trong kinh nghiệm, thói quen, văn hoá và cách vận hành hằng ngày. Nếu không được ghi nhận và phân tích, nó dễ biến mất khi nhân sự rời đi, khi thế hệ lãnh đạo thay đổi hoặc khi doanh nghiệp mở rộng quá nhanh.

Nonaka và Takeuchi (1995) phân tích rằng tri thức trong tổ chức thường tồn tại dưới cả dạng ngầm và dạng hiển hiện. Thách thức của doanh nghiệp là chuyển những hiểu biết ngầm trong con người và thực hành thành tri thức có thể chia sẻ, học hỏi và phát triển tiếp.

Luận án DBA giúp hệ thống hoá điều doanh nghiệp đã biết

Một luận án DBA không chỉ nghiên cứu “về” doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, nó có thể giúp doanh nghiệp hiểu lại chính mình. Ví dụ, một nghiên cứu về năng lực quản lý cấp trung có thể làm rõ vì sao chiến lược không đi xuống được cấp thực thi. Một nghiên cứu về chuyển đổi số có thể chỉ ra vì sao công nghệ được đầu tư nhưng không trở thành hành vi vận hành mới. Một nghiên cứu về doanh nghiệp gia đình có thể giúp nhận diện những yếu tố ảnh hưởng đến chuyển giao quyền lực giữa các thế hệ.

Những kết quả này có thể được chuyển hoá thành khung phân tích, tiêu chí đánh giá, chương trình đào tạo, quy trình cải tiến hoặc cơ sở cho quyết định chiến lược. Luận án khi đó không chỉ là sản phẩm học thuật của cá nhân người học, mà còn có thể trở thành một phần tài sản tri thức của tổ chức.

Tài sản tri thức cần được tạo ra có trách nhiệm

Dù nghiên cứu gắn với doanh nghiệp, người học vẫn phải chú ý đến trách nhiệm học thuật và đạo đức. Dữ liệu nội bộ, thông tin nhân sự, phản hồi khách hàng, tài liệu chiến lược hoặc các vấn đề nhạy cảm của tổ chức không thể được sử dụng tuỳ tiện. Một luận án tốt cần bảo vệ quyền riêng tư, bảo mật thông tin và làm rõ phạm vi sử dụng dữ liệu.

Điều này đặc biệt quan trọng nếu luận án được định hướng để sử dụng sau bảo vệ. Không phải kết quả nào cũng nên công khai. Không phải dữ liệu nào cũng nên đưa vào bài báo, tài liệu tư vấn hoặc chương trình đào tạo. Người học cần phân biệt giữa tri thức có thể chia sẻ rộng rãi và tri thức chỉ nên sử dụng trong nội bộ doanh nghiệp.

Davenport và Prusak (1998) cho rằng tri thức chỉ trở thành tài sản khi được tổ chức biết cách quản lý, chia sẻ và sử dụng. Với luận án DBA, quản lý tri thức không chỉ là câu chuyện sau nghiên cứu, mà cần được nghĩ đến ngay từ khi thiết kế nghiên cứu.

DBA Bespoke™ và khả năng tạo tài sản tri thức

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ có thể hỗ trợ nhà lãnh đạo xác định từ đầu liệu luận án có khả năng tạo ra tài sản tri thức nào cho doanh nghiệp hay không. Câu hỏi này cần được đặt rất thực tế: nghiên cứu có thể tạo ra mô hình, khung phân tích, bộ tiêu chí, quy trình cải tiến, chương trình đào tạo, hay một cách hiểu mới về năng lực tổ chức?

Thiết kế riêng không có nghĩa là biến luận án thành tài liệu nội bộ của doanh nghiệp. Luận án vẫn phải giữ chuẩn học thuật, có phương pháp và có đóng góp rõ ràng. Nhưng nếu được thiết kế tốt, kết quả nghiên cứu có thể quay trở lại doanh nghiệp dưới dạng tri thức được hệ thống hoá, thay vì chỉ nằm trong kinh nghiệm cá nhân của người lãnh đạo.

Kết luận

Luận án DBA có thể trở thành tài sản tri thức của doanh nghiệp nếu nó được xây dựng từ một vấn đề thật, xử lý bằng phương pháp nghiêm túc và định hướng sử dụng có trách nhiệm. Giá trị của luận án không chỉ nằm ở văn bằng hay ngày bảo vệ, mà ở khả năng giúp doanh nghiệp hiểu sâu hơn về chính mình, lưu giữ những bài học quan trọng và phát triển các mô hình quản trị có thể sử dụng trong tương lai. Với nhà lãnh đạo, đây là một trong những lý do khiến nghiên cứu Tiến sĩ có thể tạo ra giá trị vượt xa khuôn khổ học thuật thông thường.

Tài liệu tham khảo

Davenport, T. H., & Prusak, L. (1998). Working knowledge: How organizations manage what they know. Harvard Business School Press.

Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. Oxford University Press.