Định hướng sử dụng luận án Tiến sĩ cần được xác định từ đầu

Một luận án Tiến sĩ có thể dừng lại ở ngày bảo vệ, nhưng cũng có thể tiếp tục sống trong công việc, doanh nghiệp và hồ sơ chuyên gia của người học. Sự khác biệt này không xuất hiện ở cuối chương trình. Nó thường bắt đầu từ rất sớm, khi người học xác định mình muốn luận án phục vụ điều gì: phát triển tri thức, giải quyết một bài toán quản trị, xây dựng hồ sơ chuyên gia, công bố học thuật, thiết kế mô hình tư vấn, hay tạo nền tảng cho một hướng phát triển mới.

Luận án không chỉ để hoàn tất chương trình

Với nhiều người học, luận án thường được nhìn như nhiệm vụ cuối cùng để hoàn tất chương trình Tiến sĩ. Cách nhìn này không sai, nhưng chưa đủ. Một luận án tốt không chỉ trả lời câu hỏi “làm sao để tốt nghiệp”, mà còn nên trả lời câu hỏi “nghiên cứu này sẽ được sử dụng như thế nào sau khi tốt nghiệp”.

Với nhà lãnh đạo, câu hỏi này càng quan trọng. Họ không chỉ đầu tư thời gian để có thêm một học vị. Họ có thể muốn dùng luận án để hệ thống hoá kinh nghiệm điều hành, kiểm chứng một mô hình quản trị, phát triển một khung tư vấn, nâng cấp hồ sơ giảng dạy, hỗ trợ công bố, hoặc tạo ra tri thức có ích cho doanh nghiệp của mình. Nếu định hướng này không được làm rõ từ đầu, luận án rất dễ trở thành một văn bản đúng chuẩn nhưng thiếu đời sống sau khi bảo vệ.

Mục tiêu sử dụng ảnh hưởng đến cách thiết kế nghiên cứu

Một luận án hướng đến công bố học thuật có thể cần cách đặt vấn đề, tổng quan tài liệu và đóng góp lý thuyết rất rõ. Một luận án hướng đến cải tiến doanh nghiệp cần chú ý nhiều hơn đến bối cảnh, dữ liệu thực tế và khả năng ứng dụng kết quả. Một luận án dùng để xây dựng hồ sơ chuyên gia cần thể hiện được năng lực phân tích, tư duy phản biện và chiều sâu chuyên môn của người học.

Điều này không có nghĩa là mỗi mục tiêu có một tiêu chuẩn học thuật khác nhau. Chuẩn Tiến sĩ vẫn phải được giữ. Khác biệt nằm ở cách chọn đề tài, phạm vi nghiên cứu, loại dữ liệu, phương pháp tiếp cận và cách trình bày đóng góp. McNiff (2013) cho rằng nghiên cứu hành động không chỉ nhằm hiểu thế giới, mà còn giúp người thực hành cải thiện chính thực tiễn của mình một cách có ý thức. Với các đề tài quản trị, định hướng sử dụng luận án vì thế cần được nghĩ đến ngay khi thiết kế nghiên cứu.

Xác định từ đầu để tránh đi sai hướng

Một sai lầm phổ biến là người học chỉ nghĩ đến việc sử dụng luận án sau khi đã viết xong. Lúc đó, nhiều lựa chọn đã bị đóng lại. Đề tài có thể quá rộng để công bố. Dữ liệu có thể không đủ mạnh để phát triển thành mô hình tư vấn. Cách viết có thể quá học thuật để chuyển thành tài liệu doanh nghiệp. Hoặc ngược lại, luận án có thể quá giống báo cáo thực hành nên thiếu đóng góp học thuật rõ ràng.

Nếu định hướng sử dụng được xác định từ đầu, người học có thể đưa ra quyết định tốt hơn trong suốt quá trình nghiên cứu. Họ biết nên thu thập loại dữ liệu nào, cần đọc nhóm tài liệu nào, nên giới hạn phạm vi ở đâu, và cần trình bày kết quả theo cách nào để công trình vừa đạt chuẩn học thuật vừa có khả năng sử dụng sau này.

DBA Bespoke™ và câu hỏi “luận án sẽ dùng để làm gì?”

Trong hệ sinh thái SwissEdu⁺, DBA Bespoke™ có thể hỗ trợ người học đặt câu hỏi này ngay từ giai đoạn đầu: luận án sau khi hoàn thành sẽ phục vụ mục tiêu gì. Câu trả lời không nên mang tính quảng cáo hay quá tham vọng. Nó cần thực tế, phù hợp với nền tảng của người học và vẫn nằm trong khuôn khổ học thuật.

Có người muốn dùng luận án để phát triển hồ sơ chuyên gia. Có người muốn xây dựng một mô hình quản trị cho doanh nghiệp. Có người muốn mở hướng tư vấn hoặc giảng dạy. Có người muốn chuẩn bị cho công bố học thuật. Mỗi mục tiêu sẽ dẫn đến những lựa chọn nghiên cứu khác nhau. Thiết kế riêng chỉ có giá trị khi giúp những lựa chọn này trở nên rõ ràng, có căn cứ và không làm yếu đi tiêu chuẩn của luận án.

Giá trị sau bảo vệ cần được chuẩn bị trước bảo vệ

Một luận án có đời sống sau ngày bảo vệ thường không phải do may mắn. Nó được chuẩn bị từ cách chọn vấn đề, cách xây dựng câu hỏi, cách tổ chức dữ liệu và cách trình bày đóng góp. Trafford và Leshem (2008) nhấn mạnh rằng luận án Tiến sĩ cần thể hiện được “doctorateness”, tức phẩm chất học thuật ở cấp độ Tiến sĩ, thông qua khả năng lập luận, tính nhất quán, đóng góp và năng lực bảo vệ tri thức. Với nhà lãnh đạo, phẩm chất này không chỉ nằm trong văn bản luận án, mà còn thể hiện ở cách họ sử dụng kết quả nghiên cứu một cách có trách nhiệm sau chương trình.

Kết luận

Định hướng sử dụng luận án Tiến sĩ cần được xác định từ đầu, không phải để biến nghiên cứu thành một dự án thương mại, mà để người học hiểu rõ công trình của mình sẽ tạo ra giá trị gì sau khi bảo vệ. Với nhà lãnh đạo, đây là điểm rất quan trọng. Luận án không nên chỉ là văn bản cuối cùng của chương trình, mà có thể trở thành nền tảng cho tri thức chuyên gia, cải tiến doanh nghiệp, công bố, giảng dạy, tư vấn hoặc một hướng phát triển nghề nghiệp mới. Khi mục tiêu sử dụng được xác định sớm, nghiên cứu có cơ hội đi đúng hướng hơn, sâu hơn và có giá trị bền hơn.

Tài liệu tham khảo

McNiff, J. (2013). Action research: Principles and practice (3rd ed.). Routledge.

Trafford, V., & Leshem, S. (2008). Stepping stones to achieving your doctorate: By focusing on your viva from the start. Open University Press.